A A A

Pierwotne i wtórne przyczyny dysleksji

Pierwotnych przyczyn specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu może być bardzo dużo. Dlatego też mówimy o wieloprzyczynowości (polietiologii) dysleksji. U każdego z dzieci mogą być one odmienne, a może też wystąpić kilka przyczyn jednocześnie (dziedziczenie i mikrouszkodzenia centralnego układu nerwowego).
Możemy wyróżnić dwie grupy teorii opisujących przyczyny zaburzeń czytania i pisania:

- uwarunkowania genetyczne – wskutek niepełnowartościowego materiału genetycznego, przekazywane na drodze dziedziczenia
uwarunkowania organiczne – czynniki patogenne oddziałujące niekorzystnie na centralny układ nerwowy dziecka w okresie prenatalnym (niedokształcenie CUN), porodu i tuż po urodzeniu się dziecka (mikrouszkodzenia CUN).

 



W literaturze wymienia się następujące koncepcje etiologiczne:

koncepcja genetyczna – przyczyn dysleksji upatruje w dyskretnych zmianach w centralnym układzie nerwowym, które warunkują zaburzenia funkcjonalne leżące u podstaw trudności w czytaniu i pisaniu. Nośnikiem tych zaburzeń są patologiczne geny przekazywane z pokolenia na pokolenie. Przyjmuje się, że uwarunkowania genetyczne dotyczą 20 – 30 % dzieci dyslektycznych.

koncepcja organiczna - przyczyn dysleksji upatruje w organicznym uszkodzeniu okolic mózgu, które są odpowiedzialne za nabywanie czynności czytania i pisania. Najczęściej są to uszkodzenia wskutek działania czynników patogennych (chemicznych, fizycznych i biologicznych) w okresie prenatalnym i okołoporodowym.

 



koncepcja hormonalna – przyczyn dysleksji upatruje w niedokształceniu struktury niektórych okolic kory mózgowej, nadmierną produkcją hormonów np. testosteronu, hormonu męskiego, w okresie prenatalnym


Patomechanizm – Wtórne przyczyny dysleksji rozwojowej

Wtórne przyczyny dysleksji podobnie jak przyczyny pierwotne mogą być bardzo różnorodne i mogą występować wskutek pojedynczego lub grupy czynników patogennych.
Zmiany strukturalne z CUN stanowią podłoże zaburzeń funkcjonalnych mózgu: funkcji wzrokowych, słuchowych, ruchowych oraz ich integracji, jak również funkcji językowych, lateralizacji i orientacji w schemacie ciała i przestrzeni. Zaburzenia funkcji percepcyjno – motorycznych są bezpośrednią przyczyną trudności w opanowaniu techniki poprawnego czytania i pisania.

 

Symptomy zaburzeń poszczególnych funkcji zostały opisane m.in. w zakładce Objawy - trudności w wieku szkolnym