A A A

Terminologia

 

Termin dysleksja rozwojowa zaproponowany w latach sześćdziesiątych przez prof. Martę Bogdanowicz powstał jako określenie całego syndromu specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu. W ramach tego syndromu wyróżniono trzy terminy: dysleksja, dysgrafia i dysortografia dla różnych form zaburzeń czytania i pisania.

Terminologia najczęściej używana w Polsce:

dysleksja rozwojowa – zespół specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu

Te zaburzenia w uczeniu się mogą występować w formie trudności o węższym zakresie:


dysleksja – specyficzne trudności w czytaniu, którym często towarzyszą trudności w pisaniu


dysortografia – specyficzne trudności z opanowaniem poprawnej pisowni (w tym błędy ortograficzne)


dysgrafia – trudności w opanowaniu właściwego poziomu graficznego pisma (tzw. brzydkie pismo)

 


Dzięki zastosowaniu powyższej terminologii można precyzyjnie określić, jakie zaburzenia w obszarze komunikowania się za pomocą mowy pisanej występują u danego dziecka, bowiem każda z tych form trudności charakteryzuje się innymi symptomami. Trudności te mogą występować jednocześnie lub w izolacji.


Częstość występowania specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu spowodowanych deficytami rozwojowymi w szkole podstawowej Spionek H. określa na 10 – 15 %.


Z badań prowadzonych pod kierunkiem M. Bogdanowicz, obejmujących uczniów z klas IV wynika, że dzieci z dysleksją (trudności w czytaniu) jest 9 – 10 %, dysortografią (trudności w pisaniu) jest 13 – 16 %. U wielu uczniów trudności w czytaniu i pisaniu występowały jednocześnie (70 – 72 %). W klasach starszych dominują trudności w poprawnym pisaniu, częstość przypadków dysleksji zmniejsza się.

Medycyna również uwzględnia specyficzne trudności w uczeniu się czytania i pisania oraz matematyki, uwidaczniając je w dwóch obowiązujących lekarzy klasyfikacjach chorób.


W Diagnostycznym i Statystycznym Podręczniku Zaburzeń Psychicznych (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders – DSM - IV) wydanym w 1994 roku w Waszyngtonie przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne wyróżniono je jako zaburzenia uczenia się (Learning Disorders) wśród dziesięciu kategorii różnych zaburzeń rozwoju i zachowania rozpoznawanych w okresie niemowlęctwa, dzieciństwa i adolescencji.


Natomiast w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems - ICD), której dziesiąte wydanie (ICD - 10) zatwierdziła Światowa Organizacja Zdrowia w 1992 roku w Genewie, zaburzenia te występują pod nazwą specyficznych rozwojowych zaburzeń umiejętności szkolnych.

 


W klasyfikacjach tych występują zarówno zaburzenia czytania, najczęściej skojarzone z zaburzeniami pisania, jak i zaburzenia w opanowaniu umiejętności pisania w takich zakresach jak: poprawna pisownia, umiejętność wypowiadania się za pomocą pisania, formułowanie wypowiedzi na piśmie oraz poziom graficzny pisma uwarunkowany zaburzeniami rozwoju ruchowego.  
Obecnie podstawą do rozpoznania dysleksji rozwojowej może być definicja opublikowana w 1994 roku przez Międzynarodowe Towarzystwo Dysleksji imienia Ortona (USA)


Dysleksja jest jednym z wielu różnych rodzajów trudności w uczeniu się. Jest specyficznym zaburzeniem o podłożu językowym, uwarunkowanym konstytucjonalnie. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego. Trudności w dekodowaniu pojedynczych słów są zazwyczaj niewspółmierne do wieku oraz innych zdolności poznawczych i umiejętności szkolnych; trudności te nie są wynikiem ogólnego zaburzenia rozwoju ani zaburzeń sensorycznych. Dysleksja manifestuje się różnorodnymi trudnościami w odniesieniu do różnych form komunikacji językowej, często oprócz trudności w czytaniu dodatkowo pojawiają się poważne trudności w opanowaniu sprawności w zakresie czynności pisania i poprawnej pisowni.


Prawidłowe funkcjonowanie analizatorów wzrokowego i słuchowego oraz prawidłowy rozwój ruchowy jest niezbędnym warunkiem opanowania przez dziecko umiejętności czytania i pisania w czasie przewidzianym programem szkolnym. W wyniku zaburzeń w funkcjonowaniu analizatorów dziecko może napotykać na wiele trudności podczas nauki szkolnej m.in. w zakresie wypowiadania się, czytania, pisania, rysowania a także w nauce innych przedmiotów.