A A A

Trudności w wieku szkolnym

W wieku szkolnym dysleksję wyróżnia się na podstawie charakterystycznych objawów w zakresie funkcji percepcyjno – motorycznych, których prawidłowy rozwój jest niezbędny do opanowania umiejętności poprawnego czytania i pisania.

Symptomy zaburzeń percepcji wzrokowej (analizy i syntezy):

wypowiadanie się:

- trudności w „odpoznawaniu” przedmiotów na obrazkach,
- opis obrazka jest ubogi,
- dziecko zauważa małą liczbę szczegółów,
- trudności w wyszukiwaniu braków, podobieństw i różnic;

rysowanie:

- prace plastyczne dziecka są ubogie,
- dziecko ma problemy z odwzorowaniem prostych figur geometrycznych, znaków graficznych i cyfr;

 



pisanie:

- trudności z zapamiętywaniem kształtu liter, cyfr,
- trudności w identyfikacji liter różniących się niewielkimi ale istotnymi dla rozpoznania danej litery szczegółami graficznymi - mylenie i zamiana liter o podobnym kształcie (a – o; m – n; l – ł – t; z – ż – ź, a – ą, e – ę);
- trudności w identyfikacji liter asymetrycznych (różniących się ułożeniem w przestrzeni) – mylenie liter  d – b – p – g; m – w; n – u;
- pomijanie drobnych elementów graficznych liter, czyli znaków diakrytycznych (kropek, ogonków, kresek),
- opuszczanie liter lub cząstek wyrazów,
- odwracanie kolejności liter w wyrazie,
- zbyt małe lub zbyt duże odstępy pomiędzy literami,
- pomimo znajomości zasad i reguł ortograficznych dziecko popełnia liczne błędy ponieważ ma trudności z zapamiętaniem obrazu pisanych słów, nie może poprawić błędów, bo ich nie dostrzega – ten sam wyraz w tym samym tekście pisze w różny sposób,
- niewłaściwe rozplanowanie graficzne tekstu „przeskakiwanie linijek”, opuszczanie stron,

czytanie:

- mylenie liter o podobnym kształcie;
- opuszczanie i przestawianie liter, sylab, wyrazów, wierszy,
- przekręcanie końcówek wyrazów,
- gubienie się w tekście przez opuszczanie lub powtarzanie linijki tekstu,
- tempo czytania bardzo wolne, czytanie nierytmiczne, niechęć do czytania głośnego,
- słabe rozumienie tekstu ponieważ całą swoją uwagę skupiają na technice czytania, szybko się przy tym męczą, co jeszcze bardziej utrudnia rozumienie czytanego tekstu

trudności w nauce innych przedmiotów szkolnych:

- trudności z rozwiązywaniem zadań tekstowych z matematyki, gdyż dzieci te mają problemy z odczytaniem i zrozumieniem treści zadania, trudności w różnicowaniu, zapamiętywaniu i odwzorowywaniu kształtów graficznych cyfr i znaków matematycznych, operowaniu zbiorami, opanowaniu liczby wielocyfrowej, systemu dziesiątkowego,
- problemy z geometrią – brak orientacji i wyobraźni przestrzennej oraz trudności w zapamiętywaniu i odwzorowywaniu między innymi kształtu figur i kątów;
- problemy z nauką geografii – wzrokowe ujmowanie stosunków przestrzennych na mapie, orientacja w stronach świata;
- trudności w rozumieniu określeń przyimkowych i spójników np. nad, pod, przed, za, pomiędzy, w, z co istotnie wpływa na styl pisemnych wypowiedzi,
- w językach obcych – np. w języku rosyjskim mylą litery mające w języku polskim inne odpowiedniki dźwiękowe (m, u, y, b).



Symptomy zaburzeń percepcji słuchowej (analizy i syntezy):

wypowiadanie się:

- ubogie słownictwo,
- agramatyzmy,
- zniekształcanie wyrazów mało znanych,
- opóźnienia i zaburzenia mowy,

pisanie:

- trudności z wyodrębnianiem słów ze zdań, czyli z analizą zdania na słowa – łączna i rozdzielna pisownia niektórych wyrazów,
- trudności z wyodrębnieniem kolejnych głosek w słowach i z ustaleniem miejsca każdej głoski w słowie, czyli z analizą głoskową słów – opuszczanie, przestawianie, dodawanie liter;
- trudności w pisaniu wyrazów ze zmiękczeniami;
- trudności w odróżnianiu samogłosek nosowych ą, ę od zespołów dźwiękowych om, on, em, en
- trudności w analizie fonemowej, co jest przyczyną mylenia liter – odpowiedników  głosek zbliżonych fonetycznie  b – p, d – t; g – k, w – f, z – s, ź – ś, s – c, c – dz, ć – dź, s – sz, c – cz, sz – cz, r – l, i – j, ż – sz, ś – ć,

 



czytanie:

- trudności w wyróżnianiu dźwięków mowy, co może powodować ich niewłaściwe wybrzmiewanie,
- długo utrzymuje się technika literowania,
- dziecko ma kłopoty z syntezą dźwięków,
- nie uwzględnia znaków przestankowych,
- opuszcza lub zamienia litery, sylaby, zmienia brzmienie wyrazów,
- myli wyrazy o podobnym brzmieniu,
- zniekształca słowa,
- ma trudności w rozumieniu czytanej treści wynikające z błędów jakie popełnia podczas czytania

trudności w nauce innych przedmiotów szkolnych:

- w nauce języków obcych,
- w uczeniu się pamięciowym (wierszy, piosenek, dat, tabliczki mnożenia, ciągów słownych – dni tygodnia, miesiące),
- trudności w przyswajaniu materiału z gramatyki,
- trudności w rozumieniu dłuższych wypowiedzi słownych i poleceń nauczyciela.


Nadmiernie zaznaczone i zbyt długo utrzymujące się współruchy, wadliwa regulacja napięcia mięśniowego oraz obniżenie precyzji i szybkości ruchów stanowią podstawowe objawy opóźnień rozwoju ruchowego. W wyniku tych opóźnień dziecko może także napotykać na wiele trudności. Ma problemy m.in. z utrzymaniem równowagi – staniem na jednej nodze, niezdarnym bieganiem – często na sztywnych nogach, ma trudności z wykonaniem rzutu piłką podczas biegu, z klaskaniem w dłonie w czasie podskoku, przeskokiem przez poprzeczkę itp.

Jednym z najistotniejszych zaburzeń z punktu widzenia możliwości realizowania wymagań szkolnych jest obniżenie sprawności manualnej, czego przejawami mogą być:

- niski poziom graficzny rysunków oraz pisma,
- niechęć do lepienia z plasteliny, wycinania, majsterkowania,
- wolne tempo pisania,
- litery niekształtne, nieprawidłowe owale i połączenia między elementami, uproszczone, kreska niepewna, drżąca, litery,
- zmienne nachylenie pisma, zmienna wielkość i szerokość liter,
- trudności mieszczenia się w liniaturze.

Specyficzne trudności w nauce czytania i pisania mogą więc wynikać z zaburzeń analizatora wzrokowego, słuchowego lub rozwoju ruchowego. Czasami przyczyną tych trudności są zaburzenia wszystkich funkcji percepcyjno – motorycznych.